Khi trẻ nhỏ phát triển kỹ năng nói và ngôn ngữ trong những năm chập chững biết đi, chúng ta có thể mong đợi sự không hoàn hảo. Tuy nhiên, một số khiếm khuyết về khả năng nói có thể trở nên rõ ràng khi con bạn bước vào tuổi đi học, thường là trước khi đi học mẫu giáo. Nói ngọng là một dạng rối loạn ngôn ngữ có thể dễ nhận thấy trong giai đoạn phát triển này. Hãy cũng tìm hiểu nguyên nhân và cách khắc phục việc nói ngọng của trẻ trong bài viết dưới đây nhé !

Nguyên nhân khiến trẻ nói ngọng và cách khắc phục

Nói ngọng là gì ?

Nói ngọng (còn gọi là phát âm sai, phát âm lệch chuẩn, phát âm lỗi) là tình trạng phát âm không rõ ràng, không rành mạch từng chữ khiến những người xung quanh không hiểu đang nói gì hoặc khá khó khăn khi hiểu. Nói ngọng có thể gặp ở bất kì lứa tuổi nào, phổ biến nhất là ở trẻ em trong độ tuổi mầm non hoặc tiểu học.

Thông thường chúng ta đều thấy đáng yêu khi con mình phát âm sai các từ và âm thanh khác nhau khi chúng còn nhỏ và lần đầu tiên học nói. Mặc dù trong hầu hết các trường hợp, những thông tin sai lệch này là có thể được trẻ thay đổi khi chúng phát triển, nhưng những biến dạng nhất định, chẳng hạn như nói ngọng sẽ ảnh hưởng đến khả năng giao tiếp của trẻ và cần được can thiệp.

Các loại nói ngọng phổ biến

Hầu hết các bé bước vào giai đoạn tập nói đều gặp tình trạng nói ngọng, đây là việc hết sức bình thường bởi vấn đề này sẽ dần được cải thiện theo thời gian khi cấu trúc môi, lưỡi, răng, lưỡi gà,… ở trẻ phát triển hoàn thiện hơn. Tuy nhiên, nếu việc phát âm sai vẫn không thay đổi khi trẻ sắp đến giai đoạn mầm non, phụ huynh cần hết sức lưu ý, bởi trẻ có thể có biểu hiện rối loạn ngôn ngữ hoặc mắc bệnh lý nào đó khiến việc phát âm bị ảnh hưởng.

Theo một số nghiên cứu, nói ngọng thường được chia thành 2 dạng cơ bản là ngọng thực thể và ngọng cơ năng. Trong đó, ngọng thực thể xảy ra do những biến đổi trong bộ máy phát âm hoặc hệ thần kinh trung ương, ngọng cơ năng lại liên quan đến việc rối loạn trong quá trình phát triển ngôn ngữ mà không có tổn thương nào khác.

Nguyên nhân khiến trẻ nói ngọng

Có rất nhiều nguyên nhân khiến trẻ nói ngọng từ nhỏ và không thể cải thiện khi dần lớn lên, trong đó chủ yếu liên quan đến lối sống sinh hoạt, dị tật bẩm sinh hay thậm chí ở chính các bật phụ huynh:

• Do thói quen: Nếu trẻ có dấu hiệu nói ngọng ngay từ giai đoạn tập nói, phụ huynh lại không chỉnh sửa đúng phát âm (trước 6 tuổi), lâu dần trẻ sẽ hình thành thói quen cho đến lúc trưởng thành.
• Trẻ nhút nhát, tự ti: Khi trẻ nói sai, nếu bị cười chê trẻ sẽ có xu hướng trở nên rụt rè hơn, không dám nói hoặc cố gắng phát âm, việc này càng khiến trẻ dễ bị nói ngọng.
• Ngậm núm vú giả: Việc cho trẻ ngậm núm vú giả khi còn bé sẽ khiến lưỡi của trẻ thè ra ngoài nhiều hơn bình thường, đặc biệt khi nói chuyện trẻ cũng có xu hướng thè lưỡi khiến âm thanh bị lệch chuẩn.
• Rối loạn hành vi: Khi phụ huynh cho trẻ chơi game hoặc xem tivi quá nhiều, trẻ có xu hướng tiếp thu ngôn ngữ qua quá trình nhìn – nói (thông thường là nghe – nói) khiến cung thính giác không được kích thích dẫn đến tình trạng rối loạn ngôn ngữ khi nói, kèm theo các triệu chứng cáu giận, hay la hét, tăng động.
• Bắt chước: Khi trẻ đang tập nói hoặc đến các lớp học (mầm non, mẫu giáo) nếu có người mắc chứng nói ngọng, nói giọng địa phương (trong gia đình, bạn bè, thầy cô,…) trẻ có thể bắt chước theo.
• Trẻ bị dị tật môi: Một số trẻ khi sinh ra đã gặp khiếm khuyết ở môi, răng, vòm miệng (hở hàm ếch, răng mọc lệch lạc, sứt môi, khớp cắn ngược, dính thắng lưỡi,…) có thể ảnh hưởng đến việc phát âm và gây nói ngọng.
• Trẻ bị khiếm khuyết: Không phải đứa trẻ nào sinh ra cũng may mắn được phát triển bình thường, một số trường hợp trẻ bị bại não, có dấu hiệu thần kinh, giảm thính lực do dị tật ở tai,… có khả năng nói ngọng cao.
• Trẻ nghe kém: Việc trẻ có dấu hiệu nghe kém do bẩm sinh, mắc bệnh viêm tai giữa mãn tính hoặc viêm tai xương chũm khiến trẻ tiếp thu âm thanh không rõ ràng, gây nói ngọng ở trẻ.
• Bệnh đường hô hấp: Nếu trẻ mắc một số bệnh lý có liên quan đến hệ hô hấp khiến trẻ thường xuyên thở bằng miệng, lâu ngày việc phát âm của trẻ cũng sẽ bị ảnh hưởng, gây nên hiện tượng nói ngọng.

Cách khắc phục tình trạng nói ngọng của trẻ

Trẻ nhỏ trong độ tuổi từ 2 – 4 tuổi nói ngọng là hoàn toàn bình thường nhưng nếu quá 4 tuổi mà bé vẫn chưa sửa được hiện tượng nói ngọng thì cha mẹ cần xem bé có bất thường gì không, tìm hiểu nguyên nhân và tìm cách chữa nói ngọng cho trẻ.

Cách chữa nói ngọng cho trẻ sẽ phụ thuộc vào nguyên nhân, chính vì vậy quan trọng nhất khi chữa nói ngọng cho trẻ là tìm ra lý do gây ra tình trạng này. Trẻ nghe kém, phát âm có vấn đề hay bất thường ở tai mũi họng, hoặc gia đình có người nói ngọng, do xem TV quá nhiều,…

Có thể chữa nói ngọng cho trẻ ở nhà, phụ huynh cần kiên trì. Cần lưu ý khi chữa nói ngọng cho trẻ:

• Giữ cho bé một tinh thần thoải mái, không gây căng thẳng, gây áp lực cho bé.
• Từ từ hướng dẫn bé cách đặt lưỡi, cách lấy hơi, làm mẫu cho bé để bé có thể học theo.
• Chú ý cách phát âm của bản thân cũng như các thành viên khác trong gia đình, hạn chế cho trẻ tiếp xúc với những người nói ngọng.
• Tạo cho trẻ môi trường rộng như ở công viên nơi có đông người, cho bé tham gia các hoạt động giúp trẻ tăng khả năng giao tiếp với mọi người.
• Khi nói chuyện hay hát cho bé nghe phải dùng từ thật chuẩn và thường xuyên, bé sẽ bắt chước được theo những gì bạn nói, hát.
• Với những từ bé bị nói ngọng, bạn cần ghi nhớ lại và nhắc lại nhiều lần sao cho chuẩn, cho bé nhắc lại lời bạn nói.
• Khi trẻ bị nói ngọng bạn không nên nhại lại câu nói ngọng đó, điều đó sẽ khiến bé không ý thức được rằng bé đã phát âm sai, đồng thời khiến cho việc nói ngọng của bé nặng hơn.

Phòng khám chuyên khoa phục hồi chức năng trẻ em Childreh – Phục hồi toàn diện – Hòa nhập cộng đồng

THÔNG TIN LIÊN HỆ

• Địa chỉ: Tầng 7 số 14, Phố Pháo Đài Láng, Láng Thượng, Đống Đa, Hà Nội.
• Hotline: 879150000
• Email: childrehvn@gmail.com