Nuôi dạy một đứa trẻ bại não sẽ là một cuộc hành trình với những thách thức mới cho cả gia đình, để có thể chăm sóc bé một cách hoàn hảo nhất đòi hỏi các bậc làm cha làm mẹ phải dành thời gian để tìm hiểu và sắp xếp kế hoạch sinh hoạt. Hiện nay, các bác sĩ đã cung cấp những kiến thức và phương pháp để phục hồi chức năng cho trẻ bại não vì thế trong bài viết này chúng tôi sẽ tổng hợp một số cách để quý vị phụ huynh có thể ứng dụng vào việc nuôi dạy các bé.

Cách để phục hồi chức năng vận động cho trẻ bại não

Bại não là gì ?

Bại não là thuật ngữ chỉ một nhóm tình trạng bệnh lý mạn tính ảnh hưởng đến sự kiểm soát các chức năng vận động cũng như tư thế. Nguyên nhân do một phần nào đó của bộ não bị tổn thương nên trẻ bệnh không thể cử động các cơ được vùng não đó điều khiển một cách bình thường được. Các triệu chứng của bại não có thể nhẹ nhàng hoặc rất nặng nề ở các trẻ khác nhau tùy theo tổn thương não nhưng ở một trẻ nhất định thì triệu chứng không nặng lên khi trẻ lớn hơn.

Nói một cách khác, bại não là một bệnh tĩnh, nghĩa là các tổn thương đã định hình và không tiến triển xấu hơn nữa. Định nghĩa này rất quan trọng để phân biệt bại não với các tình trạng tổn thương thần kinh khác có tổn thương não hoạt động và do đó triệu chứng tâm thần vận động sẽ càng ngày càng nặng hơn. Nếu được điều trị, phần lớn trẻ bị bại não có những biến chuyến rất khả quan.

Tỷ lệ mắc bệnh bại não: Khoảng 2/1.000 trẻ sinh ra sống; chiếm khoảng 30-40% tổng số trẻ khuyết tật.
Giới tính: Bại não hay gặp ở trẻ trai hơn trẻ gái.

Nguyên nhân gây bại não 

Yếu tố nguy cơ trước sinh

• Bệnh của mẹ: Mẹ bị sảy thai trước đó, dị tật bẩm sinh, ngộ độc thai nghén, chậm phát triển trí tuệ, tiếp xúc hóa chất – thuốc trừ sâu, nhiễm virus trong 3 tháng đầu mang thai, bị chấn thương, dùng thuốc khi mang thai, bị bệnh tuyến giáp trạng, bị đái tháo đường khi mang thai v.v…có nguy cơ có con mắc bại não.
• Bệnh của con: Thai nhi bị rối loạn nhiễm sắc thể, dị tật não, vòng rau cuốn cổ, tư thế thai bất thường.

 Yếu tố nguy cơ trong sinh

• Đẻ non (dưới 37 tuần)
• Cân nặng khi sinh thấp (dưới 2.500g)
• Ngạt hoặc thiếu ô xy não khi sinh: Trẻ đẻ ra không khóc ngay, tím tái hoặc trắng bệch phải cấp cứu.
• Can thiệp sản khoa: dùng kẹp thai, hút thai, đẻ chỉ huy.
• Vàng da nhân não sơ sinh: Trẻ bị vàng da sơ sinh ngay từ ngày thứ 2 sau sinh, vàng đậm không được theo dõi và điều trị kịp thời có thể xuất hiện bỏ bú, tím tái và duỗi cứng chi (dấu hiệu tổn thương não).

Yếu tố nguy cơ sau sinh

• Chảy máu não – màng não sơ sinh.
• Nhiễm khuẩn thần kinh: Viêm não, viêm màng não.
• Thiếu ôxy não do suy hô hấp nặng: Suy hô hấp nặng phải thở ôxy, thở máy.
• Chấn thương sọ não: Do ngã, tai nạn, đánh đập.
• Các nguyên nhân khác gây tổn thương não: Co giật do sốt cao đơn thuần, tiêu chảy mất nước nặng…

Các biện pháp phục hồi chức năng

Vận động trị liệu

Hệ thống Phân loại Chức năng Vận động Thô (GMFCS) là một phân loại gồm 5 mức độ mô tả chức năng vận động thô của trẻ bị bại não dựa trên vận động trẻ tự khởi phát, chú trọng đặc biệt đến khả năng ngồi và đi. 5 bước GMFCS bao gồm:

Kiểm soát đầu cổ -> Lẫy -> Ngồi -> Quỳ -> Bò -> Đứng -> Đi -> Chạy

• Người đánh giá: Bác sĩ, kỹ thuật viên vật lý trị liệu, điều dưỡng quen thuộc với chức năng vận động thô của trẻ cùng với một phụ huynh hoặc người chăm sóc.
• Cách thực hiện: Nhân viên y tế hỏi các câu hỏi với trẻ, phụ huynh hoặc người chăm sóc để xác định mức độ di chuyển chức năng. Mức độ đánh giá giá được thực hiện thông qua báo cáo của bố mẹ/người chăm sóc hoặc qua quan sát trong buổi hẹn thông thường.

Huấn luyện giao tiếp và ngôn ngữ

Huấn luyện kỹ năng giao tiếp sớm: Mục tiêu của giao tiếp là giúp trẻ bị bại não học tập, học cách gửi thông tin, dần xây dựng mối quan hệ với mọi người xung quanh; tự lập hay kiểm soát được sự việc.

Huấn luyện về giao tiếp sớm bao gồm:

• Kỹ năng tập trung.
• Kỹ năng xã hội.
• Kỹ năng bắt chước.
• Kỹ năng chơi đùa.
• Giao tiếp bằng cử chỉ, tranh ảnh.

Huấn luyện các kỹ năng về ngôn ngữ: bao gồm kỹ năng hiểu ngôn ngữ và kỹ năng diễn đạt bằng ngôn ngữ. Để huấn luyện trẻ kỹ năng hiểu ngôn ngữ phải tuân theo nguyên tắc dạy hiểu ngôn ngữ như sau:

• Trẻ phải hiểu, biết ý nghĩa của âm thanh, từ và câu trước khi nói.
• Nói chuyện nhiều với trẻ, dùng ngôn ngữ đơn giản, nói chậm, to.
• Sử dụng dấu hiệu để giúp trẻ hiểu.
• Chỉ sử dụng 1 vài đồ vật hoặc tranh ảnh, chỉ một người hướng dẫn
• Động viên khen thưởng đúng lúc.
• Mục tiêu hướng đến là giúp trẻ tự nói/làm dấu/ chỉ vào các bức tranh.

Huấn luyện kỹ năng nhà trường: Bao gồm Kỹ năng trước khi đến trường và Kỹ năng nhà trường.

Phòng khám chuyên khoa phục hồi chức năng trẻ em Childreh – Phục hồi toàn diện – Hòa nhập cộng đồng

THÔNG TIN LIÊN HỆ

• Địa chỉ: Tầng 7 số 14, Phố Pháo Đài Láng, Láng Thượng, Đống Đa, Hà Nội.
• Hotline: 879150000
• Email: childrehvn@gmail.com